Na scenie nie aktorzy, lecz prawdziwa aktywistka Extinction Rebellion naprzeciw skrajnie prawicowego polityka negującego zmiany klimatu, a pomiędzy nimi dwie bardziej umiarkowane postaci polityczne. Ich cel: znaleźć wyjście z tragedii i wspólnie szukać rozwiązania. Pytanie, które nimi kieruje: czy jesteśmy skazani na tragedię?
La Nouvelle Antigone to wyjątkowy spektakl łączący teatr, politykę i ekologię. Na przecięciu demokracji i tragedii stawia pytanie: czy wciąż potrafimy debatować z ideologicznymi przeciwnikami?
Sztuka proponuje współczesne odczytanie mitu o Antygonie: bohaterka staje się aktywistką ekologiczną, Kreon autorytarnym prezydentem, a tragedia rozgrywa się na nowo w skali klimatu. Spektakl balansuje między debatą a mitem: role się zacierają, fikcja i rzeczywistość splatają się w niebezpieczny sposób. To zatarcie granic stawia pod znakiem zapytania naszą zbiorową zdolność do przepisania historii — albo do jej powtórzenia.
Założenia artystyczne
Debata
Spektakl otwiera debata czworga polityków reprezentujących przeciwstawne wrażliwości ideologiczne, zgromadzonych wokół palącego tematu – kryzysu klimatycznego. Próbują znaleźć wyjście z tej sytuacji. Jak debatować, gdy wszystko dzieli? Teatr, bogaty w dwa tysiące lat doświadczeń z tragedią i jej ślepymi zaułkami, staje się idealną przestrzenią do stawiania pytań. Dzięki tej formule współczesne stawki polityczne nabierają konkretnego, żywego, niemal fizycznego kształtu: kształtu ideologicznego starcia pod wysokim napięciem.
Mit
Uczestnicy debaty podejmują teatralne ćwiczenie: odgrywają fragmenty La Nouvelle Antigone. W tej sztuce, inspirowanej antycznym mitem, każda postać odnajduje zarys swoich najgłębszych przekonań. Radykalna aktywistka staje się Antygoną, autorytarny polityk – współczesnym Kreonem. Granice między fikcją, mitem i rzeczywistością się zacierają. Każda kwestia nabiera podwójnego znaczenia, a mitologiczne postaci zdają się wiernie odbijać naszą własną teraźniejszość.
Aktualność
Po co wystawiać Antygonę w 2025 roku? Ponieważ ten mit, nieustannie przepisywany (od Sofoklesa po Anouilha, od Cocteau po Brechta), wciąż do nas przemawia. W La Nouvelle Antigone Frédérique Zahnd umieszcza centralny konflikt na nowym horyzoncie: horyzoncie kryzysu ekologicznego. Antygona broni już nie tylko brata, lecz całego pokolenia, przyszłości, planety. Sztuka staje się więc zaangażowanym, współczesnym odczytaniem: obywatelskie nieposłuszeństwo, zaangażowanie klimatyczne, feminizm, wyczerpanie debaty publicznej... wszystko zbiega się w tej tragicznej postaci, która stawia opór za cenę własnego życia. Ale czy można napisać inne zakończenie?
Tragedia
Poprzez tę grę luster między debatą polityczną a tragedią teatralną spektakl pyta: czy potrafimy uciec przed przeznaczeniem? Czy można ocalić Antygonę – a symbolicznie ocalić to, co ona uosabia? Uczestnicy debaty wzywają do innego zakończenia, do alternatywy dla ofiary. Lecz tragiczny mechanizm jest nieubłagany. Każda próba pojednania kończy się porażką, każde wypowiedziane słowo przybliża ich do punktu bez powrotu. La Nouvelle Antigone wprowadza w ten sposób napięcie między teatrem a rzeczywistością, utopią a impasem, by postawić zasadnicze pytanie: w obliczu zapowiadanej katastrofy czy i my będziemy niestrudzenie powtarzać błędy, które nieuchronnie prowadzą do tragedii?
Tekst
Tekst spektaklu powstał na podstawie utworu Frédérique Zahnd. Adaptacja Marka M. Chojeckiego obejmuje najważniejsze fragmenty oryginału, wplatając w nie wątek debaty politycznej i aktorów/polityków. Dyskusje, starcia, przerwania i monologi debaty są owocem pisania na scenie.
Frédérique Zahnd – agrégée w dziedzinie literatury współczesnej i krytyczka literacka, pisze m.in. dla „Esprit” i „La Pensée Écologique”, a niedawno współpracowała z LaRevueDurable przy temacie zaangażowania młodych ludzi w transformację ekologiczną. La Nouvelle Antigone, le mythe s’empare du climat (Unicité, 2022) czerpie inspirację z obywatelskiego nieposłuszeństwa młodego pokolenia, zwłaszcza z ruchu Extinction Rebellion — zaangażowania, w którym sama uczestniczy.