Sur le départ to historia polityka u kresu kadencji. Odchodząc od władzy po całym życiu spędzonym w polityce i na czele państwa, musi zmierzyć się z nowym życiem, w którym nie ma już władzy ani wpływów. Dogoniony przez dawne machinacje, manipulowany przez przeciwników, wykorzystywany przez media i nie chcąc uwierzyć w utratę poparcia społecznego, ten odchodzący polityk ilustruje realia świata polityki i trudność opuszczenia go bez szwanku.
Sur le départ przedstawia świat polityki absurdalny, ale zarazem bardzo realny i uniwersalny. Klasyka miesza się tu z opowieścią – całe fragmenty zapożyczono z Szekspira czy Czechowa. Pojawia się Król Lear, zagubiony w swoim zrujnowanym królestwie – upadek dawnego szefa państwa w szaleństwo. Szlachta, która degeneruje się i znika poprzez motywy Wiśniowego sadu. Całość tworzy tekst, który stawia pytania osobom publicznym i politykom. Co dzieje się z tymi, którzy tracą władzę?
Ale to coś znacznie więcej niż zwykła opowieść: Sur le départ jest refleksją o teatrze, o reżyserii i aktorach, rodzajem introspekcji dramatopisarza nad pisaniem własnego dzieła – nad władzą autora nad dziełem i postaciami. Dlatego spektakl jest regularnie przerywany przez autora wkraczającego na scenę, który zatrzymuje akcję i aktorów. A autorem tym jest nie kto inny jak Václav Havel – na granicy rzeczywistości i absurdu dzieli się z publicznością uwagami i refleksjami na temat swojej sztuki, ale i swojego bogatego doświadczenia życiowego. Czego może nas nauczyć ktoś, kogo życie było osobliwym połączeniem doświadczeń dysydenta, polityka i dramatopisarza?
Sur le départ to zatem dwie równoległe historie: ta opowiedziana przez autora i historia samego autora, fascynującego Václava Havla.
Życie Václava Havla przechodziło przez kilka faz. Jego twórczość dramatopisarska przypada głównie na lata 1960–1989, równolegle z opozycją wobec reżimu komunistycznego, po czym ustępuje miejsca fazie politycznej – w latach 1989–2003 jako prezydent stał na czele kraju i w tym czasie nie napisał już żadnej sztuki. Wydaje się więc jasne, że jedną z motywacji i inspiracji Havla była walka jego kraju o wyzwolenie spod jarzma komunistycznej dyktatury i o wolność. Gdy ten cel został osiągnięty, skupił się na odbudowie kraju, w której, jak się zdaje, pisanie dla teatru nie znajdowało już miejsca. Kiedy więc w 2007 roku Havel ponownie sięga po pióro i pisze sztukę Sur le départ (Odcházení), czyli komedię władzy, zadajemy sobie pytanie: co chce nam przekazać? Niemal dwadzieścia lat po swojej ostatniej sztuce, w wieku 71 lat, z doświadczeniem życiowym będącym osobliwą mieszanką dysydenta, polityka i dramatopisarza – czego może nas nauczyć? Co Václav Havel postanowił zostawić jako dziedzictwo w jednym ze swoich ostatnich pisanych śladów?
„Interesowała mnie — i właściwie wciąż interesuje — bardziej ogólna i egzystencjalna natura rzeczy. Chciałem wiedzieć, jak to się dzieje, że kiedy człowiek traci władzę, traci też sens życia? Dlaczego władza ma dla niektórych taką charyzmę, że jej utrata oznacza dla nich zawalenie się całego świata?”Václav Havel